വാദ്യ പ്രപഞ്ചം..

നിലാവിൽ യമുനയുടെ തീരത്ത് നക്ഷത്രമെണ്ണിക്കിടന്ന ആറാംതമ്പുരാനിലെ ജഗന്നാഥനെ പോലെ എനിക്കും ഒരു വെളിപാട് ഉണ്ടായി.. എന്താ? ഗ്വാളിയോറിലേക്ക് അല്ല, മറിച്ച് തൃശൂരിലേക്ക് പോകാൻ.. എന്തിനാ? കേരള ക്ഷേത്രവാദ്യകലാ അക്കാദമിയുടെ "വാദ്യ പ്രപഞ്ചം" പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ.. വാട്സാപ്പിലൂടെ ആരോ അയച്ചു തന്ന ഒരു നോട്ടീസ്.. അത് കണ്ടത് മുതൽ ഉള്ള ഒരു ആഗ്രഹം (അല്ലെങ്കിൽ ആക്രാന്തം എന്നും പറയാം) ആയിരുന്നു എങ്ങനെ എങ്കിലും ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കണം എന്ന്.. കാരണം രണ്ടു ദിവസം കൊണ്ട് ഒരുപാട് നല്ല കലാപരിപാടികൾ കാണുവാൻ സാധിക്കും എന്നത് തന്നെ..

ട്രെയിൻ ടിക്കറ്റ് നോക്കി.. ആർഎസി.. ആർഎസി എങ്കിൽ ആർഎസി.. അത് റെഡി. അടുത്തത് ലീവ്.. Oct 28 തിങ്കളാഴ്ച ഉദ്ഘടാനം, വൈകുന്നേരം ഇടക്ക വിസ്മയം പരിപാടി. ചൊവ്വയും ബുധനും (29 & 30) ആണ് മറ്റ് പ്രധാന പരിപാടികൾ.. ലീവ് എടുക്കാതെ നടക്കില്ല.. ഓഫീസിൽ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഇപ്പൊ എടുത്താൽ പിന്നെ ഈ വർഷം ഇനി ലീവ് തരില്ല എന്ന്.. അപ്പൊ തൃപ്പൂണിത്തുറ? അത് പൂർണ്ണത്രയീശൻ നോക്കിക്കോളും എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ ഈ രണ്ടു ദിവസം ലീവ് ആക്കി.. ചൊവ്വാഴ്ച രാവിലെ തൃശൂർ എത്തി റെഡി ആയി ഇറങ്ങി.. അപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത് അന്ന് കടകൾ മുടക്കം ആണത്രേ.. ഇത് പോലെ ചില കാര്യങ്ങളിൽ നമ്മടെ നാട് മഹാ തോൽവി ആണ്.. പറയാതെ വയ്യ.. നാട്ടിൽ വരുന്നവനെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാൻ വെറുതെ കുറെ സമരോം, ഹർത്താലും, പണിമുടക്കും.. എന്നിട്ട് ടൂറിസം, ഗോഡ്സ് ഓൺ കൺട്രി എന്നൊക്കെ തള്ളി മറിക്കുകയും ചെയ്യും..

പട്ടിണി ആവുമോ എന്ന് കരുതി നടക്കുന്ന നേരത്ത്.. ഭാഗ്യത്തിന് പൂങ്കുന്നത്തിൽ ഒരു ചെറിയ കട തുറന്നിരുന്നു.. അവിടെ നിന്ന് 2 ഇഡ്ഡലി വേഗം വിഴുങ്ങി ഒരു ഓട്ടോയിൽ കയറി നായ്ക്കനാലിൽ എത്തി.. മൈതാനത്തിന് ഉള്ളിലേക്ക് നടന്നു.. "അന്നമനട പരമേശ്വര മാരാർ വേദി".. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമയ്ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ വലിയ സ്റ്റേജും, പന്തലും.. പരമേട്ടനെ ആ വേദിയിൽ ഇരുന്ന് കാണുവാൻ ആയിരുന്നു ഇഷ്ടം.. പക്ഷേ, കാലത്തിന്റെ നിശ്‌ചയം.. അത് മാറ്റാൻ ആവില്ലല്ലോ.. :(

രാവിലെ 9 മണി കഴിഞ്ഞു.. വലിയ തിരക്ക് ഒന്നും ഇല്ല.. പന്തലിനകത്തു ആളുകൾ നന്നേ കുറവ്.. സ്റ്റേജിലും ആരുമില്ല.. ഇതിനിടയിൽ 2 ദിവസത്തെ ലീവ് വെറുതെയാവുമോ എന്ന വേവലാതി.. കുറച്ചു നേരം അവിടെ നിന്ന് തിരിഞ്ഞു.. ചില പരിചയക്കാരെ കണ്ടു.. സമയം പോകും തോറും തിരക്ക് കൂടി കൂടി വന്നു.. കുറച്ചു വൈകി ആണെങ്കിലും പരിപാടി ആരംഭിച്ചു. ശ്രീ. അമ്പലപ്പുഴ വിജയകുമാറും ശ്രീ. അയിലൂർ അഖിലും കൂടി സോപാന സംഗീതം. ഇതിനിടയിൽ കുറെ കൂട്ടുകാരെ കണ്ടു.. അവരോട് സംസാരിച്ചു നിന്നു.. ക്യാമറ എവിടെ വെയ്ക്കും എന്ന് നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ ഫോട്ടോഗ്രാഫർ പ്രഭേട്ടൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീഡിയോ ക്യാമറയുടെ സൈഡിൽ ഒരു കസേര എടുത്തിട്ടിട്ട് "അവിടെ ഇരുന്നോളൂ" എന്നായി.. സന്തോഷം! സോപാന സംഗീതം കഴിഞ്ഞ് അടുത്തത് കേളി.. ചെണ്ടയിൽ ശ്രീ. മട്ടന്നൂർ ശങ്കരൻകുട്ടി മാരാരും ശ്രീ. മട്ടന്നൂർ ശ്രീകാന്തും.. മദ്ദളത്തിൽ ശ്രീ. കോട്ടക്കൽ രവി, ശ്രീ. സദനം ഭരതരാജൻ.. അത് കഴിഞ്ഞ് കൊമ്പ് പറ്റ്, കുഴൽ പറ്റ് എന്നിവയും മനോഹരമായി.. ഉത്ഘാടന സമ്മേളനം തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഭക്ഷണപ്രാന്തമാർ എല്ലാം കൂടി റൗണ്ടിൽ തെണ്ടാൻ ഇറങ്ങി.. 4-5 ഹോട്ടലുകളിൽ പോയി നോക്കി.. ഒന്നും തുറന്നിട്ടില്ല.. അവസാനം ഒരെണ്ണം കിട്ടി.. അതൊട്ട് ഒരു സുഖവും ആയില്ല.. കുറച്ച് തിന്നു എന്ന് വരുത്തി.. വേഗം തിരിച്ചു നടന്നു..

ധൃതി കൂട്ടാൻ കാരണം ഉണ്ട്.. അടുത്ത ഐറ്റം നമ്മടെ ഭാഗത്തൊന്നും കാണാൻ കിട്ടാത്ത ഒന്നാണ്.. "ഇരട്ട പന്തി മേളം"കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ കൊയിലാണ്ടി ഭാഗത്ത് പ്രചാരത്തിൽ ഉള്ളത് ആണത്രേ.. മുൻപ് അതിനെ കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇത് വരെ കാണാൻ സാധിച്ചിരുന്നില്ല.. ഒറിജിനലിന്റെ അത്രയും ഇല്ല എങ്കിലും ഏകദേശം രണ്ടു മണിക്കൂർ ദൈഘ്യത്തിൽ ഒരു ചെറിയ മേളം ആണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. മേളത്തിന് മുൻപ് ശ്രീ. മട്ടന്നൂർ ശങ്കരൻകുട്ടി മാരാർ ഇരട്ട പന്തി മേളത്തെ കുറിച്ച് നൽകിയ ഒരു ചെറിയ ആമുഖം ഇതുവരെ ഇരട്ട പന്തി മേളം കേൾക്കാത്തവർക്ക് അതിനെ കുറിച്ച് അറിയാൻ സഹായകരമായി. രണ്ടു സംഘങ്ങളായി നിന്ന് ഓരോ കലാശവും ആദ്യത്തെ സംഘം കൊട്ടിയത് രണ്ടാമത്തെ സംഘവും കൊട്ടി.. മേളം നടക്കുമ്പോൾ വേദിയിൽ ഇരിക്കുകയായിരുന്ന പെരുവനം കുട്ടേട്ടൻ, മട്ടന്നൂർ ആശാൻ, കല്ലൂർ ആശാൻ എന്നിവരുടെ കൂടെ ഒരു സെൽഫിയും തരപ്പെട്ടു.. മേളം പതുക്കെ പുരോഗമിച്ചു.. അവസാനം ഒന്നിച്ച് കൊട്ടി മേളം കലാശിച്ചു. (ഇരട്ട പന്തി മേളത്തെ കുറിച്ച് കൂടുതലായി പറയാൻ അറിയില്ല). എന്തായാലും ഇരട്ട പന്തി മേളം എനിക്ക് ഒരു വ്യത്യസ്തമായ അനുഭവം ആയിരുന്നു..

കോഴിക്കോടിന്റെ ഇരട്ട പന്തിമേളം കഴിഞ്ഞ് അടുത്ത പരിപാടി ഒരു ജില്ല കൂടി വടക്കോട്ട് മാറി കണ്ണൂരുകാരുടെ ഊഴമായിരുന്നു. ശ്രീ. ചെറുതാഴം ചന്ദ്രേട്ടനും ശ്രീ. ചിറക്കൽ നിധീഷും കൂടിയുള്ള ഇരട്ട തായമ്പക. പറയാൻ വാക്കുകൾ ഇല്ല.. വളരെ നല്ല നിലവാരം പുലർത്തിയ ഒരു തായമ്പക തന്നെയായിരുന്നു അത്. തായമ്പകക്ക് ശേഷം സോപാന സംഗീത മത്സരം ആയിരുന്നു.. അയിലൂർ അഖിലും കലാപീഠം ബിലഹരിയും മനോഹരമായി പാടി.. മറ്റാരെങ്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്ന് അറിയില്ല.. ഞാൻ അവിടെ നിന്ന് ഇറങ്ങി.. ചെറിയ മഴക്കാറും ഉണ്ടായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തെ മുടിയേറ്റ് കാണാൻ നിന്നില്ല.. കുറേനാളായി മാറ്റി വെച്ച് മാറ്റി വെച്ച് നീണ്ടു പോയ ഒരു കാര്യം ചെയ്തു തീർക്കാൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. തൃപ്രയാർ പോയി ഒന്ന് തൊഴാൻ.. കുറെ വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് പോയതാണ്.. പിന്നെ തേവരെ കാണുന്നത് ആറാട്ടുപുഴ പാടത്ത് മാത്രം ആണ്.. "നിനക്ക് വല്ലപ്പോഴും ആ വഴി വന്നൂടെ? ഞാൻ അല്ലെ നിന്നെ എല്ലാ വർഷവും വന്നു കാണുന്നത്?" എന്ന് അങ്ങേരെ കൊണ്ട് ചോദിപ്പിക്കാൻ ഇടവരുത്തും മുൻപ് ഒന്ന് പോയി തൊഴണം എന്നുണ്ടായിരുന്നു..

വൈകുന്നേരത്തെ കുളി കഴിഞ്ഞ് പുറത്തിറങ്ങിയതും നല്ല സൂപ്പർ മഴ.. ആ മഴയത്ത് പടിഞ്ഞാറേ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ബസ് കയറി.. അതിന് എന്തോ കേടു പറ്റി എന്ന് പറഞ്ഞ് കാഞ്ഞാണിയിൽ ഇറക്കി വിട്ടു. മഴ തൃശൂരിൽ നിന്ന് കൂടെ കൂടിയിട്ടുണ്ട്.. നിന്നിട്ടില്ല.. കാഞ്ഞാണിയിൽ നിന്ന് രണ്ട് ബസ് കൂടി മാറി കയറി ഒരു ഏഴേകാൽ കഴിഞ്ഞ് തൃപ്രയാർ അമ്പലത്തിൽ എത്തി.. മഴ നിന്നിരുന്നു.. പക്ഷേ കറണ്ട് ഇല്ല.. ഒന്ന് രണ്ടു കടകൾ ഒഴികെ എല്ലാം അടച്ചിരിക്കുന്നു.. അകത്തു ജനറേറ്റർ വക കറണ്ട് ഉണ്ട്.. തായമ്പക നടക്കുന്നു, കഴിയാറായി.. കേൾക്കാൻ നിന്നില്ല.. ആദ്യം വന്ന കാര്യം നോക്കണമല്ലോ.. തീരെ തിരക്കില്ല.. ഒരു മൂന്നാല് തവണ പ്രക്ഷിണം വെച്ച് തൊഴുതു പുറത്തിറങ്ങി.. ഏതോ ഒരു ഗണപതി ചെവിയാട്ടി നിൽക്കുന്നു.. മുഴുവൻ പേര് മറന്നു.. രാത്രി ശീവേലിക്ക് വന്നതാണ്.. അതിനെ രണ്ടു മിനിറ്റ് നോക്കി നിന്നു. അപ്പോഴാണ് അമ്പലത്തിൽ ഇറങ്ങിയ ബസ്സിലെ കണ്ടക്ടർ പയ്യൻ പറഞ്ഞത് ഓർത്തത്.. "8:40 ന്റെ ലാസ്റ്റ് വണ്ടി ഇന്ന് ഉണ്ടാവില്ല.. 8:10 ന്റെ വണ്ടിക്ക് തന്നെ പൊയ്ക്കോളൂ.. " സമയം ഏഴേ മുക്കാൽ ആയി. ശീവേലിക്ക് നിന്നില്ല.. പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ വിശപ്പുണ്ട്.. വണ്ടി വരാൻ സമയവും ഉണ്ട്.. നമ്പീശൻസ് ഹോട്ടലിൽ കയറി ഒരു ദോശ അകത്താക്കി 8:10 വണ്ടിക്ക് തന്നെ തൃശൂർക്ക് തിരിച്ചു.

തൃപ്രയാർക്ക് പോകുമ്പോഴും വരുമ്പോഴും നമ്മൾ അറിയാതെ തന്നെ ദൈവത്തെ വിളിച്ചു പോവും.. ബസ് ഓടിച്ചവരേയും അവരുടെ പിതാമഹന്മാരെയും പരവതാനി പോലെ റോഡ് പണിത ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും സർക്കാരിനെയും അവരുടെയൊക്കെ കുടുംബക്കാരെയും സ്മരിച്ചു. ആരുടെയൊക്കെയോ പുണ്യം കൊണ്ട് നാടുവൊടിയാതെ തൃശൂർ എത്തി.. നേരത്തെ ഉറങ്ങാൻ കിടന്നു.. അടുത്ത ദിവസം വരിവരിയായി മേളവും പഞ്ചവാദ്യവും എല്ലാം ഉണ്ട്..

ആദ്യ ദിനം പോലെ തന്നെ തുടങ്ങാൻ കുറച്ചു വൈകി.. ശൂരനാട് ഹരികുമാറിന്റെ സോപാന സംഗീതത്തോടെ പരിപാടികൾ തുടങ്ങി.. അദ്ദേഹം മനോഹരമായി പാടി. അടുത്തത് മേള ഗന്ധർവൻ ശ്രീ. കിഴക്കൂട്ട് അനിയൻ മാരാരുടെ പ്രമാണത്തിൽ പാണ്ടി..കൃത്യം ഒന്നരമണിക്കൂർ.. ഇടിവെട്ട് പാണ്ടി.. അടുത്തത് ശ്രീ. കരിയന്നൂർ നമ്പൂതിരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാദ്യ സമന്വയം. പക്ഷെ അത് കേൾക്കാൻ നിന്നില്ല.. നേരെ വടക്കുംനാഥന്റെ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിലേക്ക് വിട്ടു.. ശ്രീ. പെരുവനം കുട്ടൻ മാരാരുടെ പ്രമാണത്തിൽ 1000 ത്തിൽ പരം കലാകാരന്മാർ അണിനിരക്കുന്ന പഞ്ചാരി മേളം ആണ് നടക്കാൻ പോകുന്നത്.. ഇത്രയും പേർ ഉള്ളത് കൊണ്ട് അത് എങ്ങനെ ആവും എന്ന ആശങ്കയും അതെ സമയം ആവേശവും..

അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ ആ കാഴ്ച കണ്ടു കാറ്റ് പോയി.. കിഴക്കേ ഗോപുരം മുതൽ ഏകദേശം റൌണ്ട് വരെ കലാകാരന്മാർ നിരന്ന് നിൽക്കുന്നു.. പിന്നെയും കലാകാരന്മാർ വന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.. കാറ്റ് പോവാൻ കാരണം അതല്ല.. ഇത്രേം പേരെ കാണും പോലെ ഒരു ഫോട്ടോ / വീഡിയോ എടുക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം പോലും ഇല്ല.. പതുക്കെ പാറമേക്കാവിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് നടന്നു.. അങ്ങേ അറ്റം എത്തിയപ്പോഴേക്കും മഴ ചാറി.. ആൾത്തിരക്കില്ലാതെ നിന്നിരുന്ന ഒരു ജ്യൂസ് വിൽക്കുന്ന ഓട്ടോയുടെ കുടയുടെ താഴെ ഞാനും ക്യാമറയും മഴ നനയാതെ നിന്നു.. ആ ചാറ്റൽ മഴ മാറി അധികം താമസിയാതെ മേളം തുടങ്ങി. പടിഞ്ഞാറ് വശത്ത് നിന്നിട്ട് ഒന്നും നേരെ കാണാൻ പറ്റുന്നില്ല.. ക്യാമറ പൊക്കി പിടിച്ചിട്ടും ഒന്നും ക്ലിയർ ആവുന്നില്ല.. പതുക്കെ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് തന്നെ നടന്നു.. അവിടെ ഗോകുലിനെയും നാരായണൻകുട്ടി ഏട്ടനെയും കണ്ടു.. അവരുടെ സഹായത്തോടെ കുറച്ച് ഉയരമുള്ള ഭാഗത്തേക്ക് വലിഞ്ഞു കയറി ക്യാമറ വെച്ചു.. ഒന്ന് ബാലൻസ് ചെയ്തു നിന്ന് തുടങ്ങിയപ്പോഴേക്കും ദാ, വീണ്ടും മഴ. ഭാഗ്യത്തിന് ക്യാമറ ബാഗിൽ ഒരു പ്ലാസ്റ്റിക് കവർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് വെച്ച് ക്യാമറ പൊതിഞ്ഞു. മഴ കുറച്ചു ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചു എങ്കിലും ഏറെ വൈകാതെ നിന്നു. ഏകദേശം ഒരു 45 മിനിറ്റ് നേരം കൊണ്ട് മേളം അവസാനിച്ചു.

മുന്നൊരുക്കങ്ങളിൽ ചെറിയ കുറവുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതും പ്രത്യേകിച്ച് മേള നിര വടക്കുംനാഥന്റെ കിഴക്കേ ഗോപുരം മുതൽ, താഴെ റൗണ്ട് വരെ നീളത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ പ്രമാണിമാരെ കാണുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.. കലാകാരന്മാരെ കുറച്ചു കൂടി നേരത്തെ റ ആകൃതിയിൽ സെറ്റ് ചെയ്തു നിർത്താമായിരുന്നു.. (പക്ഷെ, പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും മുന്നേ മേളം തുടങ്ങേണ്ടി വന്നു എന്നും കേട്ടു.. അത് കൊണ്ട് നിർത്താൻ സമയം തികഞ്ഞില്ല എന്നോ മറ്റോ). വാദ്യക്കാരനായ എന്റെ ഒരു സുഹൃത്ത് സൂചിപ്പിച്ചു, വലം തലയും താളവും കേൾക്കുന്ന പോലെ കുറച്ചു feedback സ്പീക്കറുകൾ പുറകിൽ വെച്ചിരുന്നു എങ്കിൽ ഈ പ്രശ്‍നം പരിഹരിക്കാനാവുമായിരുന്നു എന്ന്.. .. പിന്നെ, മഴ.. അതിപ്പോ ആരുടേയും കയ്യിൽ അല്ല.. അതും പെയ്തു ഈ 45 മിനിറ്റിൽ 2 തവണ.. ഇങ്ങനെ പല കാരണം കൊണ്ടും ഒന്ന് രണ്ടു തവണ എവിടെയൊക്കെയോ ചെറിയ പ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവപ്പെട്ടു.. എന്നാലും അതിനെ പിടിച്ചു കൂട്ടി ഒരു വൃത്തിക്ക് കലാശിപ്പിക്കാൻ കുട്ടൻ മാരാരുടെ അനുഭവ സമ്പത്തിന് സാധിച്ചു എന്ന് പ്രത്യേകം എടുത്ത് പറയേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ഒരു റിഹേഴ്‌സൽ പോലും ഇല്ലാതെ ഇത്രേം വലിയ മേളത്തിന് പ്രമാണം വഹിക്കുക എന്ന സാഹസിക ദൗത്യം ഏറ്റെടുക്കുക എളുപ്പമല്ല. അക്കാദമി പ്രസിഡണ്ട് ശ്രീ. അന്തിക്കാട് പദ്മനാഭനും സംഘവും ഓടി നടന്നു മേള നിയന്ത്രണത്തിന് സഹായിക്കുവാനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഇതിന്റെയൊക്കെ ആവശ്യമുണ്ടോ എന്ന് ചോദിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്.. അതിപ്പോ ഓണത്തിന് വലിയ സദ്യ വേണോ, ഒരു ചോറും കറിയും പോരെ എന്ന് ചോദിക്കും പോലെ മാത്രം.. കേരളത്തിലെ എല്ലാ ജില്ലകളിൽ നിന്നും വന്ന കലാകാരന്മാർ ആദ്യമായി ഒത്തു ചേർന്ന അവരുടെ സമ്മേളനത്തിന് പ്രത്യേകമായി എന്തെങ്കിലും ചെയ്യണം എന്ന് കരുതിയാവണം ഇങ്ങനെ ഒരു അസാധാരണമായ മേളം അരങ്ങേറിയത്. എന്തായാലും അതിനും സാക്ഷിയാവാൻ സാധിച്ചു. എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം This is a brave & bold attempt. കുറച്ചു കൂടി പ്ലാൻ ചെയ്തു സംഘടിപ്പിച്ചാൽ ഇനിയും നന്നാക്കാനും സാധിക്കും..

കുറച്ച് കൂട്ടുകാരെ ഒക്കെ കാണാൻ സാധിച്ചു.. എല്ലാരോടും സംസാരിച്ച് വീണ്ടും സ്റ്റേജിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് നടന്നു.. ശ്രീ. ചോറ്റാനിക്കര വിജയൻ മാരാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പഞ്ചവാദ്യത്തിന് കലാകാരന്മാർ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്നു.. എങ്കിലും എന്തുകൊണ്ടോ തുടങ്ങാൻ പിന്നെയും കുറച്ചു കൂടി നേരം വേണ്ടി വന്നു.. പഞ്ചവാദ്യം ഇടകാലം ആയപ്പോഴേക്കും വിശപ്പ് കാരണം ഞാൻ ഒരു വഴി ആയി.. നാല് നാലര മണിയോടെ പഞ്ചവാദ്യം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആണ് സജീഷിന്റെ കൂടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ പോയത്..

സമാപന സമ്മേളനം കഴഞ്ഞ ശേഷമാണ് അവസാന ഇനമായ താളപ്രപഞ്ചം - നിരവധി കലാകാരന്മാരും കൂറുകളും ഉൾപ്പെട്ട തായമ്പക. അഞ്ചര മണിക്കാണ് നോട്ടീസിൽ.. പക്ഷെ സമാപന സമ്മേളനം തുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ സമയം വൈകിയിരുന്നു.. നേരം വൈകുന്നു എന്ന് തോന്നിയപ്പോൾ പോയി ബാഗ് എടുത്തുകൊണ്ട് വേദിയിലേക്ക് വന്നു.. അതാവുമ്പോൾ തായമ്പക കഴിഞ്ഞ് നേരെ ട്രെയിൽ കയറാൻ പോവാലോ.. സമ്മേളനം കഴഞ്ഞ ശേഷം ബാലരാമാശാൻ പതികാലം തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഏഴര മണിയായി. അത് കഴിഞ്ഞ് ഓരോ കൂറുകളായി വിസ്തരിച്ച് തായമ്പക മുന്നോട്ടു പോയപ്പോൾ ഒരു കാര്യം മനസ്സിലായി.. ട്രെയിൻ കയറണം എങ്കിൽ തായമ്പക തീരും മുന്നേ പോകണം.. അല്ലെങ്കിൽ ട്രെയിനും ടിക്കറ്റിന്റെ കാശും പോട്ടെ എന്ന് വെയ്ക്കണം. ഫോൺ എടുത്ത് മാന്തി നോക്കി.. പതിനൊന്നേ മുക്കാലിന് "കൊല്ലടാ" ബസ്സിൽ ഒരു ടിക്കറ്റ് ബാക്കി ഉണ്ട്.. സ്റ്റേജിൽ തായമ്പകക്ക് അകമ്പടി നിന്ന ശേഷം ഇറങ്ങി വരുന്ന ശ്രീകാന്തനോട് ചോദിച്ചു, എന്താ പ്പോ വേണ്ടത്? "മുഴവൻ കണ്ടിട്ട് പോയ മതി, ഞാൻ കൊണ്ടാക്കാം" എന്നായി ഷാരടി.. പിന്നെ വേറെ ഒന്നും ആലോചിച്ചില്ല.. അത് ബുക്ക് ചെയ്തു..

7-8 കൂറുകൾ ഓരോന്നായി കഴിഞ്ഞ് കല്ലൂരാശാൻ ഇടകാലം തുടങ്ങുമ്പോൾ സമയം രാത്രി 10:50.. ക്യാമറ സെറ്റ് ചെയ്തു വെച്ചത് കൊണ്ട് അത് അവിടെ ഇട്ടിട്ട് പോയി ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും വഴി ഇല്ല.. എന്തായാലും നന്നേ വൈകിയല്ലോ, ഇനി ഒരുപാട് താമസിയാതെ ഇപ്പൊ തീരുമായിരിക്കും എന്ന് കരുതിയ എനിക്ക് തെറ്റി.. കഷ്ടിച്ച് 50 പേർ ഉള്ള സദസ്സിന് മുൻപിൽ ശ്രീ. കല്ലൂർ രാമൻകുട്ടി മാരാരുടെ തായമ്പക  കത്തിക്കയറി.. മൊബൈൽ ട്രാക്കിങ് ലിങ്കിൽ ബസ്സ് തൃശൂരിനോട് ഓരോ കിലോമീറ്റർ അടുക്കുന്നതും ഞാൻ ടെൻഷനോടെ നോക്കി ഇരുന്നു.. ബസ് സ്റ്റോപ്പിൽ കൊണ്ട് വിടാം എന്ന പറഞ്ഞ ശ്രീകാന്തിനേം കാണാൻ ഇല്ല.. ഇത്രേം ടെൻഷൻ അടിച്ച് ഒരു തായമ്പക ഇതിന് മുന്നേ കണ്ടിട്ടില്ല.. ഇതിനിടയിൽ പരിചയക്കാർ ചിലർ വന്ന് ചോദിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.. "10 മണി ട്രെയിനിന് പോയില്ലേ?" എന്ന്.. അങ്ങനെ ചോദിച്ചുകൊണ്ട് അവസാനം വന്നത് തൃപ്പൂണിത്തുറക്കാരൻ കൃഷ്ണേട്ടൻ.. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞ് അത് എന്തോ എറർ കാണിച്ച് ട്രാക്കിങ് ലിങ്ക് കട്ട് ആയി.. ബസ് വന്നാൽ വിളിക്കുമല്ലോ എന്ന് സമാദാനിച്ച് ഞാൻ തായമ്പകയിൽ മുഴുകി.. കൃത്യം 4 മണിക്കൂർ കൊട്ടി 11:30ന് തായമ്പക അവസാനിച്ചു.

15 മിനിറ്റിൽ ശക്തൻ സ്റ്റാൻഡ് എത്തണം. ക്യാമറ ഒക്കെ വലിച്ചു വാരി ബാഗിൽ കയറ്റി. അപ്പോഴേക്കും ശ്രീകാന്തിനെയും കണ്ടു.. ബസ് സ്റ്റോപ്പിൽ കാറിൽ കൊണ്ട് വിടാം എന്ന് പറഞ്ഞു കൃഷ്ണേട്ടൻ.. കാർ മൈതാനത്തു നിന്ന് റൗണ്ടിലേക്ക് ഇറക്കുമ്പോൾ സമയം 11:40.. ലോക ചാമ്പ്യൻ ലൂയിസ് ഹാമിൽട്ടണെ ഓർമിപ്പിക്കും വിധം ഏകദേശം അതേ ഹെയർ സ്റ്റൈലുള്ള കൃഷ്ണേട്ടൻ പറന്നു.. പാറമേക്കാവ് എത്തിയപ്പോൾ ബസ്സിന്റെ നമ്പറിൽ വിളിച്ചു, കിട്ടി.. കുരിയച്ചിറ കഴിഞ്ഞതേ ഉള്ളൂ.. ശക്തൻ സ്റ്റാൻഡ് ഭാഗത്ത് ബസ് എത്താൻ ഇനിയും മൂന്നാല് മിനിറ്റ് ഉണ്ട്.. ഹാമിൽട്ടൺ വീണ്ടും കൃഷ്ണൻ ആയി.. ബസ് സ്റ്റോപ്പിൽ എത്തി.. ബസ് എത്തിയിട്ടില്ല..

എനിക്കാണെങ്കിൽ വയറിനകത്ത് പാണ്ടീം പഞ്ചാരീം ഒക്കെ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.. രാവിലെ 8 മണിക്ക് കഴിച്ച ശേഷം പിന്നെ വൈകുന്നേരം ആകെ കൂടി രണ്ടു മൂന്ന് ചപ്പാത്തി ആണ് കിട്ടിയത്.. ഇപ്പൊ അത് കഴിഞ്ഞ് പിന്നേം 6-7 മണിക്കൂർ ആയി.. വിശപ്പിന്റെ വിളി കലശലായപ്പോൾ ഉത്തരേന്ത്യയിലെ പട്ടിണി പാവങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി വാതോരാതെ സംസാരിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ ചിലരെ ഞാൻ ഓർത്തു.. എന്നിലെ സാംസ്‌കാരിക നായകൻ ഉണർന്നു. വണ്ടി തിരിച്ചു പോയി വരുന്ന വഴി ഒരു ചെറിയ കടയിൽ കണ്ട നേത്രപ്പഴത്തിൽ 2 എണ്ണം വാങ്ങി വിഴുങ്ങി. വിശപ്പ് പോയപ്പോൾ സാംസ്‌കാരിക നായകരെ അവരുടെ വഴിക്ക് വിട്ട് ബസ്സിന്റെ പുറകെ പോയി.. ബസ്സ് സ്റ്റോപ്പിൽ ഉണ്ട്.. ഞാൻ കാറിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.. നല്ല ടൈമിംഗ്.. അതാ ബസ്സ് എടുത്തു.. കൃഷ്ണേട്ടൻ കാർ എടുത്തു ഹോൺ അടിച്ചു പറന്ന് ബസ്സിന്റെ മുന്നിൽ വട്ടം നിർത്തി.. "ആൾ കയറീട്ടില്ല ടോ".. 

"ഞങ്ങൾ പോകുന്നൊന്നും ഇല്ല.. അപ്പുറത്തേക്ക് മാറ്റി നിർത്താനാ" എന്നായി ഡ്രൈവർ.. ഛെ! ഒരു സിനിമാ സ്റ്റൈൽ ബസ്സ് ചെയ്‌സ് വേസ്റ്റ് ആയി.. എന്തായാലും കൃത്യ സമയത്ത് എന്നെ അവിടെ എത്തിക്കാൻ വേണ്ടി വന്ന കൃഷ്ണേട്ടനും അങ്ങേരെ എത്തിച്ച ഒറിജിനൽ കൃഷ്ണനും നന്ദി..

പോസ്റ്റ് ഒരുപാട് നീളം കൂടി.. കുറെ കാര്യങ്ങൾ എഴുതിയത് മായ്ച്ചു.. വേറെ കുറെ കാര്യങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടില്ല.. പിന്നെ എപ്പോഴെങ്കിലും ആവാം.. എന്തായാലും വാദ്യ പ്രപഞ്ചം നല്ല ഒരു അനുഭമായി.. പരിപാടികൾ നന്നായി അറേൻജ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. സമയ നിഷ്ഠ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.. ലീവ് നഷ്ടമായോ എന്ന് ചിന്തിച്ച് 36 മണിക്കൂർ നേരം കൊണ്ട്, ലീവ് എടുത്തില്ലായിരുന്നു എങ്കിൽ നഷ്ടമായേനെ എന്ന് ബോധ്യമായി.. ഒരുപാട് ആൾക്കാരെ കാണാൻ സാധിച്ചു.. പുതിയതായി കുറെ പേരെ പരിചയപ്പെട്ടു.. പ്രഗത്ഭരായ കലാകാരന്മാർ കാണികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സദസ്സിന് മുൻപിൽ പ്രഗത്ഭരുടെ കലാ പരിപാടികൾ ഉന്നത നിലവാരം പുലർത്തി.. അങ്ങനെ രണ്ടു ദിവസം നല്ല രീതിയിൽ ചിലവഴിച്ച സംതൃപ്തിയിൽ തൃശൂരിനോട് വിട പറഞ്ഞു..

When they break rules, Elephants break their bones..

This is a translation of my post in Malayalam which I wrote on Facebook, a couple days ago after I read the news about a Canadian Citizen of Indian Origin, Sangita Iyer who was attacked by a 4 year old elephant at Kottur, Thiruvananthapuram Dist.

Disclaimer: I know very well that I cannot match my Malayalam language skills while writing in English, Still just attempting to translate my post for the benefit of a larger audience and per request of few friends.

We should not rejoice when others fall.. because we might also go thru same situation tomorrow. Still, let me scribble down few lines, keeping the same in mind.

Though I cannot term that feeling as Happiness, I must say that I felt reaffirmed, reassured that there is a Supreme power called GOD when I read the news that HE issued a small warning thru a 4 year old little elephant named Rana of the Kottur elephant rehabilitation center to a person..

• who has been labeling our sacred temples like Thruvambady, Guruvayoor and many others as "infamous" and calling for boycott of all of them which use elephants.
• who has been posing as an expert who knows everything than many of the knowledgeable yet humble experts in the field of elephant care and welfare in Kerala, 
• who has been tarnishing the temple festivals as gatherings of drunkards to torture elephants, 
• who doesn't miss a chance to Hug, Kiss and Pose for a photograph with an elephant and later post it on Social media as if it is her own elephant, 
• who sheds crocodile tears later citing that she was not allowed to meet 'her' elephant, 
• who later cooked up a melodramatic crap and call it a Documentary, seek alms (amounting to thousands of US Dollars) in the name of it on social media - to stop all temple festivals.

To err is human.. mistakes do happen. Irony is, when it happens to someone who claims to be on a mission to enlighten the elephant owners and temple authorities of Kerala about rules of elephant welfare and to take elephant away from temples. When Sangita Iyer reached the Kottur camp as a special guest of the officials (See, where you can reach by using a PR team on social media), She conveniently agreed to break the rules of the elephant camp by going beyond the barricades placed for visitors (See the newpaper report below - Malayala Manorama dated 10 Jan 2017). Reports from various other news papers also say, she did not pay heed to pleas and warnings of experienced mahouts of the elephant camp - not to venture close to the animals. She went ahead with her usual routine of touching and hugging elephants (may be for a Photo Op) until the four year old Rana decided to 'deal' with her.. resulting in 3 fractures on her leg and a surgery - as per the Malayala Manorama report.

A report from Malayalam Daily 'Malayala Manorama' about the incident

Initially reported as an attack by the elephant, many of the 'not so famous' news papers / electronic media later on went ahead and corrected their pages to project this as an injury to her leg due to a mishap that occurred when Sangita tried to move away as the baby elephant swayed its trunk. Some Facebook pages run either by the organizations who are into 'cyber begging' for various 'genuine' causes or by the so called elephant experts / activists, also tried to project this as a minor incident. They knew very well that it will a big setback for them if the world comes to know that, the main face of their "anti-temple & anti-temple festival" movement got kicked by a young elephant after she approached him by breaking rules of the elephant camp and going beyond the barricades for visitors. Anyway, Malayala Manorama didn't twist the facts in this story. Kudos to them for that.

Elephants in Central Kerala are usually fed with palm leaves (the tree known as Fishtail palm.. or Caryota urens) and in many places in south Kerala Coconut tree leaves are used. This practice has been going on for decades / centuries now. The temples, elephants owners and festival committees go beyond their limits to ensure supply of palm leaves to the Jumbos. I am sure that no elephant has ever starved in the state due to non availability of palm leaves. This being the case, the pseudo activists who mushroomed recently on social media are suddenly claiming that all these palm leaves, sugar cane, ayur vedic medicines based on Hasthyayurveda etc are unscientific.

Then do you know what is the best scientific diet for elephants? Pineapple. Yeah, you heard it right. Probably that is why this "elephant welfare expert" went to the 4 year old Rana and tried to feed him a Pineapple. As if the western ghats are full of these thorny fruit, as if all our Sahyaputhras are feasting on pineapple daily. 

Well, nothing wrong in feeding a pineapple, elephants eat that too.. I just wanted to emphasize the fact that when Keralites feed elephants with care, especially the one's like Guruvayoor Padmanabhan and such elephants who are usually fed also using stems of banana plant/tree for ease of digestion - that is branded as torture; Torture by feeding unscientific food. Whereas, when some 'imported expert' feeds a Pineapple, that is outpouring love and affection for the tortured animal. Affection, my foot!

Anyway.. the politicians, officials, advocates and judges who were instrumental in supporting Sangita's documentary and facilitating screening at Kerala Secretariat and High court can now run around and find a place to bury their heads somewhere. The self proclaimed activist who is on a mission to enforce laws, has now proved that she herself is a law breaker. I personally see the above screenings as efforts to influence the Government and judiciary. If the authorities had their priorities right, they should have supported and recognized the contributions of the genuine and knowledgeable Elephant trainers, mahouts and physicians of Kerala than supporting some social media campaign leader. It just reminds me of a Malayalam saying "Muttathe Mullakku Manam illa" - which roughly translates into - the Jasmine flowers from a plant in front of your home is always considered as the ones lacking aroma or in simple words, we seldom understand the value of the people / items which are with you or easily accessible. The authorities are least interested in acknowledging talent and knowledge we have here locally but are very supportive of the NGO driven propaganda. By the time the mistake is realized, the damage would have been already done.

It just reminds me about the story of Lord Krishna, who patiently waited and forgave the 100 sins of Sisupala - only to punish him once he crossed the limits. The flow of events is almost same in this case too. A devotee of Lord Guruvayoorappan like me can see it that way only. It is indeed astonishing for me that HE chose to give the 'warning' in the form an elephant of the Forest department's camp than by one from any of the temples. But when I thought about it a little more, I could imagine the chaos these activists (who are currently trying hard to hush up this story) would have created about that temple elephant.. and would have possibly gone to extent of blaming the temple authorities that they tortured the elephant which in turn attacked the visitor (with a hidden agenda!). They would have even tried to confiscate the animal to some 'sanctuary' run by them and use it as the mascot for their regular begging campaigns online. You don't need to be an expert to say all these.. just follow their actions for some time.. you will know it all. You will know how murky this activism 'business' is.

Kottur Rana. Image Courtesy & © Sabarinath V Nair

Dear Pseudo Activist, though you blocked me on Facebook when I countered your false claim based on some of your 'exclusive reports' that it was 50 °C at Thrissur on last year's Pooram day and after I posted on your page with proof that it was just 35 °C (No expert needed, just google for weather), I'm still eager to see more exaggerated and false stories from you.. because laughter is good. Therefore, Get well soon. More Ranas are waiting for you.

Tailpiece: Since you claim everything under the sky as 'Gods in Shackles' impact and take credit for it.. you can consider this also as an impact due to Gods in Shackles.. but we will give the credit to almighty.

Thank you!

Friends, Adding my Facebook post in Malayalam below.

ഇൻഡിപെൻഡൻസ് ഡേ സെയിലും, സ്കൂളിലെ പയറ് കറിയും!

'ഇൻഡിപെൻഡൻസ് ഡെയ് സേൽ' എന്ന പേരും പറഞ്ഞു സൂപ്പർമാർക്കറ്റിൽ ഇങ്ങനെ കറങ്ങി നടന്ന്, വർഷം മുഴുവൻ വിൽക്കാതെ കെട്ടിക്കിടന്ന് ഇപ്പൊ അമ്പതും ആറുപതും ശതമാനം വിലക്കുറവിൽ കിട്ടുന്ന എന്തേലും ചവറ് വാങ്ങിച്ചുകൊണ്ട് വരുന്ന ശീലം കുറേ വർ വർഷമായിട്ട് ഉണ്ട് എനിക്ക്. ഇന്നലേയും ഒന്ന് കറങ്ങി.. വാങ്ങിയ ചവറൊക്കെ കുറച്ച് കഴിഞ്ഞു ചവറ്റ് കോട്ടയിലേക്ക് തന്നെ പൊയ്ക്കോളും.

അപ്പോൾ പറഞ്ഞു വന്നത് അതല്ല. അങ്ങനെ സൂപ്പർമാർക്കറ്റിൽ ഇന്ന് വീണ്ടും കറങ്ങി നടക്കുമ്പോൾ കുറച്ചു നല്ല മട്ടയരി കിട്ടി. പിന്നെ ഒട്ടും വൈകിച്ചില്ല.. ചാറ്റൽ മഴ ഇങ്ങനെ പെയ്തു നിൽക്കുന്ന ഇന്നത്തെ ഈ രാത്രിയിലെ ഭക്ഷണം മട്ടയരി കഞ്ഞി.. കൂടെ ഇത്തിരി പയറും. ഒരു ഹോട്ടൽ ഭക്ഷണത്തിനും വീട്ടിലെ പലഹാരത്തിനും തരാൻ കഴിയാത്ത ഒരു സുഖം ഉണ്ടതിന്.. ഒരു സാധാരണ മലയാളിക്ക് മാത്രം മനസ്സിലാവുന്ന സുഖം!

ഇതിന് ഇത്തിരി നൊസ്റ്റാൾജിയ കൂടി ഉണ്ട്. പണ്ടത്തെ സ്കൂൾ ഉച്ച ഭക്ഷണത്തിന്റെ അതേ മെനു ആണിത്. സ്കൂൾ വീടിന്റെ അടുത്തായിരുന്നത് കൊണ്ട് എൽപി സ്കൂളിൽ ഉച്ച ബെല്ലടിച്ചാൽ ഊണ് കഴിക്കാൻ വീട്ടിൽ പോവും. അത് കൊണ്ട് സ്കൂളിൽ ഉച്ചക്കഞ്ഞി കുടിച്ചു ശീലം ഇല്ല എങ്കിലും ആ പയർ ഇഷമായിരുന്നു. അതറിയാവുന്ന ചില കൂട്ടുകാർ ചില ദിവസം അവർക്ക് കിട്ടുന്ന പയറിൽ കുറച്ച് മാറ്റി വെയ്ക്കും.. നോട്ടുബുക്കിന്റെ പേജിൽ പൊതിഞ്ഞു അവർ മാറ്റിവെച്ചിരുന്ന ആ പയറിന്റെ രുചിയൊന്നും ഈ നോൺസ്റ്റിക് ചട്ടിയിൽ വേവിച്ച പയറിന് ഇല്ല. എന്നാലും ഇന്നത്തെ ഈ പയർ കറി കണ്ടപ്പോ കാലം മായ്ച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്ന ചില മുഖങ്ങൾ വീണ്ടും മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞു വന്നോ എന്നൊരു സംശയം..

ഒ എൻ വി കുറുപ്പ് എഴുതിയ ഒരു സിനിമ ഗാനം പോലെ.. "ഓർമ്മകൾക്കെന്തു സുഗന്ധം.. "

നോട്ടുബുക്കിന്റെ പേജിൽ പൊതിഞ്ഞ ആ പയറിന്റെ സുഗന്ധം!

"കനലാടി" : മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതിയും പെരുവണ്ണാനും കുറച്ച് ചിന്തകളും

അങ്ങനെ.. കുറെ പ്രശ്നങ്ങള്‍ക്കും ആശങ്കകള്‍ക്കും ഒടുവില്‍ പറക്കോട്ടുകാവ് താലപ്പൊലി ഇന്ന് വെറും ചടങ്ങ് മാത്രമായി നടന്നു.. 2-3 പഞ്ചവാദ്യവും വെടിക്കെട്ടും കാണാനുള്ള അവസരവും നഷ്ടമായി. നാട്ടിലേക്കുള്ള ടിക്കറ്റും ക്യാന്‍സല്‍ ചെയ്തു ഞായറാഴ്ച കാലത്ത് ഉദ്യാന നഗരത്തില്‍ വെറുതെ ഇരിക്കുന്ന നേരത്താണ് കൂട്ടുകാരന്‍ അനൂപിന്‍റെ ട്വീറ്റ് കാണുന്നത് - ഇവിടെ അടുത്ത് ഒരു സ്ഥലത്ത് തെയ്യത്തെ കുറിച്ചുള്ള "കനലാടി" എന്ന ഡോകുമെന്ററി പ്രദര്‍ശിപ്പിക്കുന്നു. പിന്നെ കൂടുതലൊന്നും ആലോചിച്ചില്ല. "ഞാന്‍ ഇപ്പൊ വരാം" എന്ന് വീട്ടില്‍ പറഞ്ഞു ബൈക്ക് എടുത്തു നേരെ വിട്ടു. ഉച്ചക്ക് ഒന്നരക്ക് ആയിരുന്നു പ്രദര്‍ശന സമയം. തുടങ്ങാന്‍ കുറച്ചു വൈകി. പക്ഷേ ആ കാത്തിരിപ്പ്‌ വെറുതെയായില്ല എന്ന് തന്നെ പറയാം.

അതിയടം മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തില്‍ പന്ത്രണ്ടോ അതില്‍ കൂടുതലോ വര്‍ഷങ്ങളില്‍ ഒരിക്കല്‍ മാത്രം നടന്നുവരുന്ന പെരുങ്കളിയാട്ടം ആണ് ഡോകുമെന്ററിയുടെ പ്രമേയം. 2013-ല്‍ നടന്ന പെരുങ്കളിയാട്ടത്തിന്റെ എട്ടു ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന ചടങ്ങുകള്‍ എല്ലാം ക്യാമറയില്‍ പകര്‍ത്തി അത് ചുരുക്കി ഒന്നര മണിക്കൂര്‍ ഉള്ള ഒരു ഡോകുമെന്ററി ആയി അവതരിപ്പിക്കുക എന്ന ശ്രമകരമായ ജോലി നല്ല രീതിയില്‍ തന്നെ നിര്‍വഹിക്കുന്നതില്‍ സംവിധായകനും സംഘവും വിജയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് തന്നെ പറയാം.. പ്രേക്ഷകന് ആ തെയ്യം അതിയടത്ത് പോയി കണ്ട ഒരു പ്രതീതി ലഭിക്കുന്നു ഈ ഡോകുമെന്ററി കണ്ടുകഴിയുമ്പോള്‍. ചടങ്ങുകളും ആളുകളുടെ വൈകാരികമായ ഭാവങ്ങളും ക്യാമറമാന്‍ അന്സൂര്‍ മനോഹരമായി പകര്‍ത്തിയിരിക്കുന്നു. A visual treat!

അമ്പല മുറ്റത്തെ ചെമ്പക മരം ഭഗവതിയായി കഥ പറഞ്ഞു തുടങ്ങുന്നു.. നമ്മള്‍ക്ക് പരിചിതമായ പ്രവീണയുടെ ശബ്ദത്തില്‍. വാദപ്രതിവാദത്തിലൂടെ കെണിയില്‍ പെടുത്തി ഭ്രഷ്ട് കല്‍പ്പിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണ കന്യക ജീവത്യാഗം ചെയ്യുകയും അതിനു ശേഷം മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതിയായി മാറുകയും ചെയ്ത കഥ പറഞ്ഞ് തീര്‍ത്ത ശേഷം പിന്നെ പോകുന്നത് ഇപ്പോഴത്തെ ചടങ്ങുകളിലെക്കാണ്. തെയ്യം കെട്ടുന്ന കോലക്കാരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതിയും, അതിനു ശേഷം കോലക്കാരന്‍റെ ചിട്ടയോടെയുള്ള ജീവിതവും, ചടങ്ങുകളും എല്ലാം വിശദമായി കാണാം.

ചടങ്ങുകളുടെ ദൃശ്യങ്ങള്‍ ഏറെക്കുറെ കഴിഞ്ഞ ശേഷം, ഡോകുമെന്ററി തീര്‍ന്നു എന്ന് പ്രേക്ഷകന് തോന്നിക്കുന്ന നേരത്താണ് ഇതിലെ വളരെ പ്രസക്തം എന്ന് എനിക്ക് തോന്നിച്ച അവസാന ഭാഗം വരുന്നത്. പ്രകൃതിയെ കുറിച്ച്..  ഭഗവതിയിലും ഭക്തിയിലും ഒതുങ്ങി നിന്ന് പോകാമായിരുന്ന ഒരു ഡോകുമെന്ററി വളരെ വ്യത്യസ്തമായി സമകാലീന പ്രശ്നമായ പ്രകൃതി ചൂഷണതിലേക്ക് ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നു. പെരിഞ്ചെല്ലൂരില്‍ നിന്ന് ഭ്രഷ്ട് കല്‍പ്പിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണ കന്യക നടന്ന വന്ന വഴിയിലെ പാടങ്ങളും ജലാശയങ്ങളും നേരിടുന്ന നാശങ്ങള്‍ മുതല്‍ തെയ്യകോലത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന കാട്ടുപൂക്കള്‍ വിരളമാവുന്നത് വരെ പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകള്‍ക്കെതിരെ അക്രമങ്ങള്‍ വലിയ വാര്‍ത്തകള്‍ ആവുന്ന ഈ കാലത്തെ പോലെതന്നെ പണ്ടുകാലത്തും സ്ത്രീകള്‍ക്ക്  നേരെ അടിച്ചമര്‍ത്തലുകള്‍ നടന്നിരുന്നു എന്ന സത്യം മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി തെയ്യം എന്ന സാധാരണക്കാരന്‍റെ ദൈവം നമ്മളെ ഓര്‍മിപ്പിക്കുന്നു. ആ വിഷയം പ്രേക്ഷകനിലേക്ക് പകരുവാനും ഈ ഡോകുമെന്ററി സഹായിക്കുന്നു.  

തുടര്‍ച്ചയായി മൂന്നു തവണ മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി തെയ്യം കെട്ടിയ കോലക്കാരനായ അതിയടം കുഞ്ഞിരാമന്‍ പെരുവണ്ണാനെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ഡോകുമെന്ററി മുന്നോട്ട്‌ നീങ്ങുന്നത്‌. കോലക്കാരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതു മുതല്‍ ഉള്ള അദ്ധേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും, ഈ കളിയാട്ടം നടക്കുമ്പോള്‍ തെയ്യം കെട്ടിയ അദ്ധേഹത്തെ കാണാന്‍ വന്ന ഒരുപാട് ആളുകളും ഭക്തിയും.. പിന്നീട്  ഈ പെരുങ്കളിയാട്ടം കഴിഞ്ഞശേഷം നാട്ടിലെ അതെ ആളുകള്‍ക്കിടയിലൂടെ ഒരു തിരക്കും ഇല്ലാതെ അധികം ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ സാധാരണക്കാരനായി നടന്നു പോകുന്ന അദ്ധേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും നമുക്ക് കാണാം. വിവരണം ശ്രീ. കുഞ്ഞിരാമനും മറ്റൊരാളും (ക്ഷമിക്കുക, ആ പേര് ഞാന്‍ കുറിച്ചു വെയ്ക്കാന്‍ മറന്നുപോയി) വളരെ നല്ല രീതിയില്‍ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

സംവിധായകന്‍ ശ്രീ. വി. കെ. അനില്‍കുമാര്‍ പ്രേക്ഷകരോട് സംസാരിക്കുന്നു

വെറുതെ പാഴായി പോകുമായിരുന്ന ഒരു ഞായറാഴ്ച ഇങ്ങനെ നല്ല ഒരു അനുഭവം സമ്മാനിച്ച 'സെന്‍റര്‍ സ്റ്റേജ്' എന്ന കൂട്ടായ്മക്കും ഡോകുമെന്ററി പ്രദര്‍ശനത്തിനു മുന്‍പും പിന്‍പും അതിനെ കുറിച്ചു സംസാരിക്കാനും കുറെ അറിവുകള്‍ പങ്കുവെക്കുവാനും സന്മനസ്സ് കാണിച്ച സംവിധായകന്‍ വി. കെ. അനില്‍കുമാറിനും നന്ദി.

കുറിപ്പ്: മലബാറിലെ തെയ്യങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള എന്റെ അറിവ് പരിമിതമാണ്. ഒന്ന് രണ്ടു തവണ മാത്രമേ നേരില്‍ തെയ്യം കാണുവാന്‍ എനിക്ക് അവസരം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളൂ. ഈ പോസ്റ്റിലെ വിവരങ്ങള്‍ എല്ലാം ഡോകുമെന്ററിയും സംവിധായകനും പകര്‍ന്നുതന്ന അറിവിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളണ്. എഴുതിയതില്‍ തെറ്റുകള്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ പൊറുക്കുവാനും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനും അപേക്ഷ. നന്ദി.

Namma Metro: 22 minutes on the Purple line

  A long cherished dream.. to see the Bengaluru Metro rail @ Namma Metro running its commercial operations through the Underground Section between MG Road and Magadi Road stations, thus connecting the missing segment of the East - West Purple line in Phase 1. It was opened for commercial operations yesterday (Apr 30, 2016). Like any other Bangalorean, I was also thrilled to take a ride on the Metro and get a feel of the new Underground section.

Being a Sunday, I decided to go and try it today. My actual plan was to travel the full Purple line - from Baiyyappanahalli to Mysore Road station and then return. In a last minute change of plans (due to some relatives visiting my place) I had to reduce my trip time and I traveled between Indiranagar Metro and Majestic (Kempegowda) stations.

The Indiranagar Metro station which usually wears a deserted look on a Sunday afternoon was busy. There were lot of people waiting for tickets. To add the woes, there was only one ticket counter which was open. Since I was not sure about the fares to the new stations, I also stood in the queue to recharge my Metro Travel Card (cost 50₹). It took me 10 minutes to reach the counter. Recharged the card and proceeded towards to the platform. As soon as I reached the platform a train towards the Mysore road arrived. It was almost full. More people squeezed into it from Indiranagar. The train was full. Yes, it was the first time in last 5 years.. that I was traveling in Namma Metro without sufficient space even to stand. The train reached MG road in approx ten minutes. The most awaited stretch was beginning.. The train crossed Anil Kumble Circle and started to descent. It entered the tunnel within few seconds and the excitement was visible in the faces of the passengers - majority of whom were the first time passengers in the new underground section.

The tunnels are not fully dark, they are lit on one side. The train reached Cubbon Park station and it was looking really good. But the shine was missing in the stations that followed since there are some more work to be completed in those stations. The platforms at Cubbon Park, Vidhana Soudha and Sir M Visvesvaraya stations are on the Right side. At Kempegowda station, the platform is on the left. The train took just 22 minutes to reach Kempegowda Metro station (Situated under the old Inter-State Bus Stand at Majestic). I got down and walked around a bit in the platforms to get a feel of the new station. Then climbed the long and tall steps towards the concourse. Escalator was there, but I decided to climb :). Swiped my card at the exit gate after a bit of waiting and it blinked 18.50 or 18.60.. (this is fare after 15% discount for the card). So for almost the same fare of a ordinary BMTC bus, I reached Majestic in an air conditioned metro train that too in less than half the time what the bus usually takes (45-50 minutes in non peak hours). That's just Awesome!

Routes from Majestic / Kempegowda Metro station

Next time when my friend who lives in Vijayanagar invites me to his home for lunch or dinner, I need not find an excuse to skip it due to the 2 hour ordeal I have to face on the road while driving. I can take a metro and cross the city to reach Vijayanagar in 30 minutes.. what a welcome change!! **Happy**

 

**Update** 03 May 2016

Monday evening I had to go to Bengaluru City Railway Station to receive a relative who was visiting us. Without second thoughts, I took a metro from Indiranagar station at 7:35 PM. The 'Tourist" crowd was missing, therefore entering the train was not difficult. The train was full, but there was some space available for standing. Till the train reached Vidhana Soudha, more and more passengers kept boarding the train but the number of people who got down was less. It is a proof of the fact that long distance travelers and passengers who want to travel to the other end of the city have started using the metro line on the first working day after its inauguration itself.

Compared to Sunday, this Monday evening run was quick. This train reached Majestic (Kempegowda) station in 16 minutes and only 18 minutes to reach City Railway Metro station from Indiranagar. I was new to this area - City Railway Metro station. It has 2 exits. One towards Magadi Road and another to the City Railway station. The exit at the City Railway station end opens to a narrow road behind the City Railway station. This narrow street is not well lit and looked deserted even at 8 PM. There is some construction going on. That looks like a Ramp being built to connect the Bengaluru City Metro and Railway stations. Hopefully that ramp should help passengers to avoid that narrow and deserted road. Till then this metro station / road is worth avoiding.

Another issue is, there is no ticket counter at the rear end of the City Railway station - where Metro station is situated - for buying platform / passenger tickets. On a day when your luck is really bad, be ready to be caught by the ticket examiners when you are walking towards the other side of the Railway station for purchasing the ticket. next time If I am going to City Railway station, I will get down at Kempegowda Metro and walk towards the City Railway station - till the ramp construction is completed and a Railway ticket counter is setup here. Else there is no use of this so called City Railway "Metro" station.

Listing down a few things which I felt which was good, bad and that can be improved about the Metro Service.

 

 

Positives:

 

• Time saving - The best advantage of the metro is the time it is going save for the public. There is no other  alternative than Metro for traveling within the City without the fear of traffic blocks.

• Neatness - Even after 5 years of operations of the Phase 1, the coaches, stations and the platforms look neat. A major positive by Indian standards.

• Less Pollution -  The current 3 car train can easily accommodate 250 passengers. Even if it helps to keep 100 vehicles off the roads, that will help to reduce the emission and reduce air and sound pollution in the City.

To improve:

 

• Ticketing - Even after starting the full operations on Purple line, many stations are having a single ticket counter. Causing much delay in getting a ticket. Ten minutes at ticket counter for a ten minutes travel is not acceptable.

• Queue system - Unless forced to stand in a queue, we Indians will never stand in a queue. This is exactly the problem at metro stations now. No railings or ropes at counters. Everyone wants ticket first. Chaos at Peak time!

  

  Crowd at Kempegowda station ticket counter, on Sunday

• ₹ Change - Another reason for slow ticketing is that everyone is flashing a 500₹ note at the ticketing counter. Though the Metro cannot do much about this, this remains as a challenge to be addressed.
  
  Tip: If you want to skip the queue, an easy work around could be buying the metro card - the fee of 50₹  will break even in 7-8 trips with the 15% discount the card offers

 

• Frisking and Luggage scanning - Every station has mandatory frisking and Luggage scanning. Good for Security. But.. there is not enough security staff to do the checks and there is plenty of space on the sides so that if someone wishes to.. can skip these 2 steps and board the train. The crowd must be squeezed through the security check area. More scanners are needed. Security guards simply looking into the bags at the stations where scanners are not functioning is not really going to help.

• Sound of the Whistle - If you ask me what is that one thing which I find irritating at the Bengaluru Metro ever since it started operations, I can answer it without any doubts. The continuous sound of Whistles at the platform.

  

  Crowded Platforms

  There is nothing more irritating that this. Most of the platforms on the elevated section are approximately 5 feet wide and half of it marked as "No Standing" zone to keep the passengers away from the rails. When such a narrow platform is crowded, passengers don't have a choice but to walk through the section marked with the yellow line. The next moment we can hear a series of whistles.
  
  
  If Metro authorities wants to keep people away from tracks, they should put barricades at all platforms by leaving gaps only at the places where the door opens (which is usually the same spot for every train) similar to what they have placed in new stations and for heaven's sake - stop the Whistles.

 

Barricades at new stations

Negatives:

• Escalator and lifts - One thing common with all the metro stations - Pathetic design. Makes people walk a lot. A rapid transport system should help people to move quickly - Not just on the tracks, but on the station and platforms also. Most of the stations doesn't have an escalator for descending - even at stations with plenty of space (Example: M G Road station, on Boulevard side). People are forced to walk down from the platform. Since we cannot expect everyone to walk at the same speed, it causes 'traffic jam' at the steps and this is definitely a pain point. Lifts are there at most stations, but are not easily accessible at many stations. At some stations, Platform to Concourse lift is in one corner and Concourse to ground floor is at the exact opposite corner. Such a pathetic design. The Senior citizens who can walk around but not for too long or the who are not comfortable with steps are finding this difficult. Metro cannot be only for the active office goers. It should be friendly to Senior Citizens and Children too.
  
  Imagine passengers walking down the steps for another 50 feet from Purple line to Green line at Kempegowda station interchange. It is going to be tedious.

Kempegowda Station - Now escalator towards platform

• Streamlining the crowd movement - Many stations are not designed in such a way that a passenger who is new to the place follows a line / direction and reaches the platform without losing the way. The ticket counters are in one corner and the luggage scanners are in another corner. The entry gates are somewhere else. A perfect setup of more Chaos during rush hour.

• Exit gates - Most of the stations have 4 or 5 exit gates - to drop/swipe the ticket and go out of the station. Some stations have only 2 or 3 exit gates. At peak hours, especially when we don't have the habit of following a queue - this makes you wait to get out of the station. Another issue with the gates is that, the coin should be inserted without going close to the gates. There is a sensor. Many of the passengers who are new to Metro are yet to get the knack of this, thus adding to the delays.

• Parking - Considering the fact that the Metro is passing thru some areas where parking space cannot be even dreamed of, Metro should use its space effectively at stations outside the main city to enable parking of vehicles. With the proposed frequency, the BMTC feeder services are not going to be really effective or helpful. Only if there is parking space available, the public who stay away from the metro stations will be able to use the Metro effectively. For example, the parking space at Swami Vivekananda Road looks haunted even at 7pm. In the eastern side, only Baiyyappanahalli station has a decent parking facility.

This post is written based on my experience and knowledge. I might be wrong at certain places. Corrections / Suggestions / Criticisms are welcome :)